4 Ekim Dunya Hayvan Haklari Gunu, 21 Eylul Dunya Baris Gunu, Iyi ki Oldun Vegan 4. Yil

Son zamanlarda baska projelere yogunlasmak icin bu blogu biraz bosladim. Ama bugunun Dunya Hayvan Haklari Gunu olmasi dolayisiyla, iki hafta once 21 Eylul’un Dunya Baris Gunu olmasi dolayisiyla ve veganligimin dorduncu yilini devirisimi kutlamam dolayisiyla buraya da bir seyler yazmak istedim.

Kabak mevsimi gecmeden kabakli bir tarif vereyim. Aslinda hepimizin asina oldugu bir sey: mucver. Ama yumurtasiz hali.



Vegan Mucver

Uc-dort adet orta boy rendelenmis kabak
Yarim demet maydanoz
Yarim demet taze sogan
Yarim demet dereotu
2-3 corba kasigi misir nisastasi veya soya unu veya bugday unu veya bunlarin bir karisimi
Tuz (zevke gore)
Bitkisel sut (soya, badem, yulaf, pirinc, vs.)
Yarim cay kasigi kabartma tozu
Bir corba kasigi sivi yag


Kabaklari yikayip uclarini kestikten sonra kabaklari soyup rendeleyin. Yesillikleri ince kiyin. Genisce bir kapta kabaklari ve ince kiyilmis yesillikleri karistirin. Uzerine kullandiginiz unu ve bir corba kasigi sivi yagi ekleyin ve soyle bir karistirin. Karisimin kendini tutmasi gerekiyor ama cok da vicik olmamali. Eger karisiminiz biraz fazla sivi olduysa un ekleyin, karisim kendini tutmuyorsa azar azar bitkisel sutunuzden ekleyin. En son istege gore tuzu ve yarim cay kasigi kabartma tozunu ekleyin.

Mucveri tavada kizartmak icin genis bir tavayi kizdirip birkac damla yag ekleyin. Bir corba kasigi karisimi alip tavaya koyun. Vegan mucverleri pisirirken dikkat etmeniz gereken sey mucverlerin tavada birbirine degmemesi. Ayrica bir taraf tamamen pismeden mucverleri cevirmeye kalkmayin yoksa dagilir. Bir spatula yardimi ile mucverleri cevirin ve diger tarafi da hafifce kizarana kadar pisirin. Bu mucverlerin icinde yumurta olmadigi icin biraz daha hizli kizariyorlar ve sonunda renkleri biraz daha koyu oluyor, bu normal, yalniz mucverleri yakmamaya dikkat edin, yanik tadi gelmemeli. Pisen mucverleri kagit havlu serilmis bir tepsiye alip fazla yaglarini suzdurun.

Afiyet olsun.

Istanbul'da vegan hayat

Bu blogu baslatali bir seneden fazla olmus. Artik Istanbul’da yasiyorum. Turkiye’deki vegan opsiyonlari kesfediyorum. Uzun bir sure tofu aradim, yani luks supermarketlerde satilan MoriNu silken tofu cinsini degil de, yemeklerde daha sik kullanilan, katiligi peynire benzeyen sert tofuyu. Sonunda buldum, salamura edilmis halde dogal ve sifalu urunler dukkanlarinda satiyorlarmis. Bana cok tuzlu geldi, ama hic yoktan iyidir. Cogunlukla kahvaltida domates-salatalik-zeytin-tofu seklinde yiyorum, veya haftasonlari cirpilmis tofu olarak. Evde de tofu yaptim, evde yaptigim soya sutunden. Tadi ve kivami cok daha iyi oldu. Sonra keten tohumu yagi buldum, ve ne yazik ki hayal kirikligina ugradim. Soya kiymasi super bir icat, bir de ekmek makinesi. Aradim taradim sonunda yemeklik arpa da buldum, karabugday da, kinoa da, dis bugdayi da, renk renk fasulyeler de, degisik pirinc cesitleri de. Bekledigimden daha cok sey buldum Istanbul’da. Ama Turkiye’nin yapisi ve beslenme bicimi geregi, buldugum seyler hep islenmemis urunler oldu, ki bunlar hem daha da saglikli hem de daha ucuz. Ama ornegin insanin hayatini kolaylastiran ve hem Amerika’da hem de Fransa’da cok kolaylikla ve binbir cesidini bulabildigim islenmis vegan urunleri, ornegin seytan, tempeh, soya dondurmasi, soya yogurdu, vegan hazir kofte gibi seyleri bulamadim.

Bunun serefine sizinle bir vegan kofte tarifi paylasayim. Ben siyah fazulye kullandim, buzlukta onceden haslanip donrurulmus siyah fasulye vardi, boylece salata hazirlanip sofra kurulana kadar kofteler de hazir oldu. Bu tarifi biraz degistirerek Veganomicon kitabindan aldim. Galeta ununu onceden kendim yapmistim, bayat ama kuflenmemis ekmekleri dusuk dereceli firinda kurutup robottan gecirdim, alin size evde yapilmis ekmekten galeta unu.




Siyah Fasulye Koftesi

2 bardak haslanmis ve suyu suzulmus siyah fasulye
½ bardak un
½ bardak galeta unu
½ tatli kasigi kimyon
½ tatli kasigi kirmizi toz biber (istege gore aci veya tatli)
tatlandirmak icin tuz
1 yemek kasigi domates salcasi
½ sogan
2 dis sarimsak
¼ bardak su

Once fasulyeleri derin ve genisce bir kapta catalla ezin. Fasulyeler irili ufakli kalabilir, iyice pure olmasina gerek yok. Ustune unu, galeta ununu, kimyonu, toz biberi, tuzu ve salcayi eklyin. Uzerine sogani rendeleyin, ve sarimsagi ince ince rendeleyin (sarimsak ezeceginden de gecirebilirsiniz). Biraz su ekleyip yogurun. Kulak memesi kivamindan biraz daha sert bir kivama gelmeli ve hersey iyice karismis olmali.
Bir kizartma tavasina sivi yag koyup kizdirin. Karisimdan elinizle parcalar alip avuclarinizin arasinda yuvarlayip yassilastirarak kofteler yapin ve tavada kizartin. Kizarmis kofteleri kagit havlu serilmis bir tabaga cikarip fazla yaglarini akitmalarini saglayin. Veya az yagli kofte istiyorsaniz 175-180 C firinda pisirin (takriben 25 dakika).

Afiyet olsun.

Turkiye'de vegan turist olmak

Kesin donus yapmadan once kisa bir tatil icin Turkiye'ye geldim. Sicagi sicagina da deneyimlerimi paylasmak istedim.

Bir yerde turist olmak, orada yasamaktan farklidir. Tatildeyken disarida gecirilen zaman cok uzun olur, dolayisiyla disarida yenen yemek sayisi da coktur. Insan hic ayird etmeden herseyi yedigi zaman disarida yemek daha zahmetsiz, ama bir farkliliginiz olunca durum degisiyor.

Turk mutfaginin zeytinyaglilari neredeyse her zaman veganlarin imdadina yetisiyor. Onun disinda da ulkedeki kuralsizlik burada isinize yariyor cunku istediginiz bir seyi asciya yaptirma sansiniz artiyor. Ornegin bir pideciye gidip kasarsiz ve tereyagsiz, sadece sebzeli bir pide yaptirabiliyorsunuz. Tabi o pide, iyilik olsun diye uzerine kasar serpilmis olarak gelebilir, sebzeler tereyaginda harmanlanmis olabilir, o ayri konu.

Kahvaltiyla baslayalim. Ailecek disarida kahvaltiya gittiniz. Vegan olaniniz ne yiyebilir?
Klasik Turk kahvaltisi icindeki ekmek, domates, salatalik, zeytin, zeytinyagi, ayrica kahvalti meknalarinda yeni yeni bulunmaya baslanan kuru meyve, ceviz, tahin, pekmez gibi seylerin hepsi vegan. Yulaf ezmesive cogu musli de vegan. Ben yulaf ezmeleri icin yanimda soya sutu bulunduruyordum, yulaf ezmesini cay icin hazirlanan sicak su ile yumusatip uzerine soya sutu ekliyordum ve kuru meyve ve kuruyemis namina ne varsa icine katiyordum, biraz da taze meyve ve pekmez. Ha bir de gozlemeler. Gozlemenin bitkisel yag ile pisirilmesini isterseniz patlicanli, patatesli, vs. gozlemeler kahvaltiya cesit katiyor. Bir de simit ve cay var tabi.

Ogle ve aksam yemeklerine gelince... Dengeli ve saglikli beslenmeye calisiyorsaniz biraz zorlanabilirsiniz. Zeytinyaglilar imdadiniza yetisiyor genellikle. Taze fasulye, zeytinyagli dolma, zeytinyagli sarma, enginar, borulce, barbunya en sik rastladigim zeytinyaglilar oldu. Yanina da yogurt yerine limon isteyebilirsiniz. Bunun disinda Istanbul'da bircok mekanda zengin salata secenekleri bulmak mumkun. Bazen bunlara menude gordugunuz baska seyleri ekletebilirsiniz, veya salatanin icine konulan peyniri cikarttirabilirsiniz. Sansiniz varsa ozellikle tahilli salatalar hem cok besleyici hem de sicak yaz gunleri icin birebir.
Bir de lokanta tipi yemekler var. Etsiz nohut, etsiz kuru fasulye, pirinc pilavi, bulgur pilavi, corbalar, vs. Yalniz bunlar her zaman vegan degil ne yazik ki. Bu yemeklere bazen et suyu katiliyor, bazen bulyon, bazen tereyagi, bazen de margarin. Turkiye'de vegan margarin gormedim henuz, varsa da bu mekanlarin vegan margarin kullandigini sanmiyorum. Bitkisel margarin veya zeytinyagli margarin deyince sanki herseyi bitkisel olur saniliyor, oysa ki Turkiye'de margarinlere sut tozu veya peyniralti suyu katiliyor.

Ya tatli? O biraz zor olabilir. Meyve tabagi iyi bir opsiyon. Bazen asure bulabilirsiniz, ki benim en sevdigim seylerden biridir, hem de protein, demir ve B vitamini deposu. Cevizli incir tatlisi, bitkisel yag ile kavrulmus irmik helvasi gibi opsiyonlar da olabilir. Mevsimine gore ayva tatlisi, kabak talisi da olabilir. Ancak bunlardan sadece meyve tabagi yuzde yuz vegandir, cunku digerlerinde kullanilan seker muhtemelen bildigimiz beyaz toz sekerdir, ki o da vegan degil. Neden mi? Ben de duydugumda cok sasirmistim. Sekerin rafine isleminde kullanilan karbon filtreleri hayvan kemiklerinden elde ediliyor da ondan.

Bir de kebapcilar var. Sasirtici mi? Onunuzde et veya peynir yenmesindne rahatsiz olmuyorsaniz kebapcida bile vegan seyler yiyebilirsiniz. Ornegin izgara sebze tabagi, corba, salata, bulgur pilavi, pilaki gibi genellikle kebaplarin yanina garnitur olarak gelen seyler aslinda hem vitamin acisindan daha zengin hem de daha hafif. Pidecide sebzeli pide yaptirmak da mumkun ancak tereyagi veya peynir yiyemeyeceginizi cok kesin bir dille anlatmaniz gerekiyor.

Bunun disinda bir gozlemim daha var. Her yerde oldugu gibi Turkiye'de de bir vegan olarak doymama olasiliginiz var. Bu yuzden de yaninizda cerez tasimanizi tavsiye ediyorum. Leblebi, badem, findik, ceviz, ve kuru meyveler bazen can kurtariyor.

Uc haftalik bir tatilden sonra Turkiye'de vegan bir turist olmanin oldukca keyifli oldugunu dusunuyorum. Bir vegan olarak zaten garsonlarla uzun muhabbetlere girmeye alismis oldugunuzu farzediyorum :) Yalniz yine de Turkiye'den beklentim daha yuksekti. Ozellikle pilavlarda ve corbalarda bu kadar cok et suyu ve teraygi kullanilmasini beklemiyordum. Ne yapalim? Disarida yemek sozkonusu oldugunda vegan kisi umdugunu degil buldugunu yer.

Humus ve Turkiye hazirliklari

Bir suredir yazamiyordum. Bir taraftan bebekli hayat, bir taraftan tasinma hazirliklari. Evet, cok yakinda Turkiye’ye tasiniyoruz. Cok heyecanliyim. Bakalim Turkiye’de vegan olmak nasil olacak. Son sene icinde Turkiye’ye bol bol ziyarete gittim, ama bir yere tatile gitmekle orada yasamak arasinda fark var. Simdiden soyleyebilirim ki Istanbul’da cok daha fazla disarida yemek yiyebilecegim. Su anda opsiyonlarim sadece sossuz falafel, zeytinyagli makarna ve peynirsiz pizzadan ibaret. Disari cikip zeytinyagli yiyebilmeyi iple cekiyorum.

Artik bir tarifin vakti gelmisti. Bu aralar evdeki yemekleri genelde esim yapiyor, resimdeki urun de tamamen onun eseri. Bu bir humus tarifi, nohutlarin kabuklari soyulmadan yapiliyor ve sicak yeniyor, Israil restoranlarinda boyle yapiliyor. Tarifte sarimsak da var ama ben galiba sarimsaksizini daha cok begeniyorum. Blenderiniz varsa cok kolay bir tarif. Benim gibi el blenderiyla yapacaksaniz biraz zaman alacak, ama sonuc tum cabalariniza degecek. Orijinal tarifini internetteki su siteden bulabilirsiniz: http://allrecipes.com//Recipe/authentic-middle-eastern-hummus-chummus/Detail.aspx

Ha bir de sirasi gelmisken duduklu tencere almak konusunda sizi ikna edeyim. New York’ta sefil bir ogrenci olarak yasarken bir yemek kitabi beni duduklu tencere almaya ikna etmisti. Iyi ki almisim. Oyle buyuk bir zaman tasarrufu aleti ki! Ve o bir-iki saatte pisen nohutlari fasulyeleri onbes yirmi dakikada pisirebilmeye baslayinca birdenbire yedigim baklagil miktari artmaya basladi. Mas fasulyesi en zor zamanlarda yaptigim yemek oldu. Risotto iki dakikalik ise dondu. Nereye tasindiysam ilk edindigim seylerden biri duduklu tencere oldu. Sozun kisasi, bir veganin mutfaginda duduklu tencere olmazsa olmaz bir aletmis. Tavsiye ederim!




Humus

3 bardak nohut
½ bardak zeytinyagi
¾ bardak tahin
¼ bardak taze sikilmis limon suyu
1 dis sarimsak
1 cay kasigi kimyon
tuz

Nohutlari bir gece onceden islatin. Ertesi gun bir tencerede uzerlerini kaplayip iki parmak asacak kadar su koyup nohutlari iyice pisene kadar kaynatin (1-1.5 saat veya duduklude 20 dk).

Pisen nohutlari suzup bir blendera aktarin. Suzdugunuz suyu saklayin, az sonra nohutlari oguturken bu suyu kivam ayarlamak icin kullanacaksiniz. Bir avuc honutu susleme icin bir kenara ayirin.

Blenderda nohutlari yarim bardak kadar pisirme suyuyla iyice ezin. Zeytinyagini ekleyin, gerekirse biraz daha su ilave edin. Tahini, limon suyunu, sarimsagi ve tuzu karistirin, macun kivamini almasi icin nohutlarin pisirme suyundan gerektigi kadar ilave edin. Eger humus fazla puturlu gorunuyorsa karistirdiktan sonra ikinci bir defa blenderdan gecirip daha kremamsi bir kivam elde edebilirsiniz.

Karisimi sicak olarak tabaga alip uzerine zeytinyagi gezdirin ve susleme icin kirmizi biber ve ayrimis oldugunuz nohutlari kullanin. Yaninda coban salatasi ile cok besleyici bir yaz yemegi oluyor. Afiyet olsun!

Turk basininda veganlikla ilgili yazi

Gectigimiz ay icinde Para Dergisi bana Turkiye'de vegan olmakla ilgili birkac soru sordu. Veganligin Turkiye'de pek bilinmedigini ve bu konuya deginmek istediklerini soylediler. Kapsadiklari konular oldukca sig kalsa da, oldukca kisitli bir alani gayet iyi degerlendirmisler. Bunun bir para ve is dergisi oldugunu da unutmamak lazim. Daha cok is olanaklarini vurgulamak istemisler. Yazinin basligi? "Veganlari taniyan koseyi doner"!

Dergide cikan yaziya buradan ulasabilirsiniz:

http://www.patronlardunyasi.com/haber/Vegan-lari-kesfeden-koseyi-doner/83391